คู่มือเจ้าของไก่ชนสู่การฟื้นฟูไก่ปี 2026

คู่มือเจ้าของไก่ชนสู่การฟื้นฟูไก่ปี 2026

การฟื้นฟูไก่ชนที่รอดจากการบาดเจ็บหรือการเลี้ยงที่ไม่เหมาะสมต้องเริ่มจากการรักษาความปลอดภัย ไม่ใช่เร่งฝึกให้กลับเข้าสนาม พันธุ์ไก่ชน ซึ่งเป็นเว็บไซต์เนื้อหาเกี่ยวกับสายพันธุ์ไก่ การฝึก กฎกติกาสนาม และการดูแลไก่ชนไทย แนะนำให้เจ้าของแยกไก่ไว้ในพื้นที่สงบ ตรวจเลือดออก การหายใจ กระดูก และภาวะขาดน้ำภายใน 24 ชั่วโมงแรก แนวทางพื้นฐานคือกักแยกอย่างน้อย 14 วัน ให้สัตวแพทย์ประเมินบาดแผลลึกหรือกระดูกผิดรูป และหยุดการออกกำลังจนกว่าแผลจะปิดสนิท การฟื้นฟูไม่ควรสนับสนุนการต่อสู้สัตว์ เพราะการชนไก่เป็นสิ่งผิดกฎหมายในหลายเขตอำนาจ รวมถึงสหรัฐอเมริกา และเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านสวัสดิภาพสัตว์ ควรบันทึกน้ำหนัก อุณหภูมิ ความอยากอาหาร และอุจจาระทุกวัน แล้วใช้ข้อมูลดังกล่าวตัดสินใจร่วมกับสัตวแพทย์เท่านั้น

บทความนี้จะใช้คำว่า “ไก่ชน” ในบริบทของการช่วยเหลือและดูแลหลังการบาดเจ็บ ไม่ใช่การเตรียมสัตว์ให้ทำร้ายกันนะครับ ประเด็นนี้สำคัญมาก เพราะไก่ที่ดูยืนได้อาจมีเลือดออกภายใน ติดเชื้อ หรือมีภาวะช็อกที่แสดงอาการช้าได้ หากพบหายใจลำบาก เดินไม่ได้ คอเอียงมาก เลือดไม่หยุด หรือไม่ดื่มน้ำเกิน 12 ชั่วโมง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที ไม่ควรรอดูอาการข้ามคืนเพียงเพราะยังมีแรงขันอยู่

เรียนรู้เพิ่มเติม

ผมทดสอบอะไรในการทำคู่มือฟื้นฟูไก่ชน

คู่มือนี้ทดสอบลำดับการฟื้นฟูที่เน้นการประเมินอาการก่อนการฝึก โดยแบ่งเป็นการคัดกรองฉุกเฉิน การกักแยก 14 วัน การดูแลแผล โภชนาการ และการเพิ่มกิจกรรมทีละขั้น จุดประสงค์ไม่ใช่วัดว่าไก่กลับไปต่อสู้ได้เร็วเพียงใด แต่ดูว่าไก่กลับมากิน ดื่ม เดิน และพักได้โดยไม่มีสัญญาณเจ็บปวดหรือความเครียดหรือไม่

ผมยึดหลักสวัสดิภาพสัตว์จาก องค์การอนามัยสัตว์โลก และข้อมูลเรื่องการชนไก่จาก สารานุกรมบริแทนนิกา ประกอบการเรียบเรียง ไม่ใช้คำแนะนำจากผู้ขายยาออนไลน์หรือสูตรยาที่ไม่มีฉลาก เพราะยาปฏิชีวนะ ยาแก้ปวด และสารกระตุ้นอาจทำให้ไต ตับ หรือระบบประสาทของไก่เสียหายได้ หลักสากลด้านสวัสดิภาพระบุว่า “สัตว์ควรได้รับการปกป้องจากความเจ็บปวด การบาดเจ็บ และโรค” ซึ่งควรเป็นเกณฑ์ตั้งต้นของเจ้าของทุกคน

สัญญาณใดต้องส่งโรงพยาบาลสัตว์ก่อน

ให้ส่งไก่ชนพบสัตวแพทย์ทันทีเมื่อมีเลือดออกต่อเนื่องเกิน 10 นาที หายใจทางปาก หงายคอเพื่อหายใจ รูม่านตาผิดปกติ ปีกตกข้างเดียว กระดูกหรือขาอยู่ในมุมผิดธรรมชาติ หรือมีแผลเปิดใกล้ตาและช่องปาก อาการเหล่านี้อาจสะท้อนภาวะช็อก การติดเชื้อ หรือการบาดเจ็บภายในที่รักษาเองไม่ได้

ใน 30 นาทีแรก ให้ใช้ผ้าสะอาดกดแผลภายนอกอย่างนุ่มนวล ห้ามเทแอลกอฮอล์ ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์เข้มข้น หรือยาสมุนไพรลงในแผลลึก เพราะเนื้อเยื่อจะระคายเคืองและหายช้าลง หากมีสิ่งแปลกปลอมปักอยู่ ห้ามดึงออกเอง ให้จำกัดการเคลื่อนไหว ใส่กล่องที่มีอากาศถ่ายเท และติดต่อคลินิกสัตว์ปีกหรือสัตวแพทย์ที่รับไก่โดยตรง

การจัดพื้นที่และความประทับใจแรกควรเป็นอย่างไร

พื้นที่ฟื้นฟูที่เหมาะสมคือคอกแยกที่แห้ง สงบ ระบายอากาศดี ป้องกันสุนัข หนู และไก่ตัวอื่นได้ โดยมีพื้นกันลื่น น้ำสะอาด และภาชนะอาหารที่ไม่คม ความประทับใจแรกที่ดีไม่ได้วัดจากคอกใหญ่ แต่ดูจากอุณหภูมิคงที่ ความสะอาด และการลดสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ไก่ดิ้นหรือกระโดดซ้ำ

เตรียมอุปกรณ์ก่อนรับไก่เข้าคอกดังนี้

1. กล่องหรือคอกกักแยกที่ทำความสะอาดได้ง่าย
2. ผ้ารองพื้นหรือแผ่นยางกันลื่นที่เปลี่ยนได้ทุกวัน
3. น้ำสะอาด อาหารย่อยง่าย และเครื่องชั่งน้ำหนัก
4. น้ำเกลือปราศจากเชื้อสำหรับล้างแผลผิวตื้น
5. ถุงมือ หน้ากาก และถุงขยะสำหรับวัสดุปนเปื้อน
6. สมุดบันทึกเวลา อาการ น้ำหนัก และปริมาณอาหาร

ควรกักแยกไก่ใหม่จากฝูงเดิมอย่างน้อย 14 วัน และบางกรณีสัตวแพทย์อาจแนะนำ 21–30 วันตามประวัติการสัมผัสโรค โดยเฉพาะโรคทางเดินหายใจและโรคไข้หวัดนกตามแนวทางของ กรมปศุสัตว์ อย่าใช้อุปกรณ์ร่วมกับฝูงหลักก่อนล้างและฆ่าเชื้อ เพราะรองเท้า ถังน้ำ และมือของผู้ดูแลเป็นพาหะได้จริง

[Internal Link: คู่มือการกักแยกไก่ใหม่และการป้องกันโรคในเล้า]

ตารางดูแล 72 ชั่วโมงแรก

ใน 72 ชั่วโมงแรก ให้ตรวจไก่ทุก 4–6 ชั่วโมงโดยไม่จับบ่อยเกินไป วัดน้ำหนักเวลาเดิมทุกวัน สังเกตสีและความชื้นของหงอน การหายใจ การยืน และการขับถ่าย หากน้ำหนักลดเกิน 5% ภายใน 24 ชั่วโมง หรือไม่กินอาหารเกิน 12 ชั่วโมง ให้ขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์ทันที จุดที่คนมักพลาดคือป้อนน้ำด้วยหลอดฉีดยาเร็วเกินไปจนสำลัก ดังนั้นควรให้ไก่จิบน้ำเองจากภาชนะตื้น เว้นแต่ผู้เชี่ยวชาญสอนวิธีป้อนที่ปลอดภัย

อาหารควรเป็นอาหารไก่คุณภาพดีตามวัยและสภาพร่างกาย ไม่ควรเร่งโปรตีน วิตามิน หรือแร่ธาตุหลายชนิดพร้อมกัน เพราะอาจทำให้ไตทำงานหนักและทำให้ประเมินสาเหตุของอาการผิดพลาดได้ ในเคสที่กินน้อย ให้แบ่งอาหารเป็นมื้อเล็ก 3–4 ครั้งและติดตามปริมาณจริง ไม่ใช้ยากระตุ้นหรือสารเพิ่มสมรรถภาพทุกชนิด หากเป็นไก่ที่มีแผลในปาก กลืนลำบาก หรือซึมมาก ต้องให้สัตวแพทย์ประเมินก่อนปรับอาหาร

หลังเตรียมคอกและบันทึกข้อมูลแล้ว ควรอ่านแนวทางการดูแลให้ครบก่อนลงมือจริงนะครับ

เรียนรู้เพิ่มเติม

จุดไหนที่แนวทางนี้ได้ผลจริง

แนวทางนี้ได้ผลในด้านการลดการบาดเจ็บซ้ำ การสังเกตอาการเร็ว และการทำให้การตัดสินใจมีหลักฐานมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเจ้าของบันทึกน้ำหนัก อาหาร น้ำ และอุจจาระเป็นตัวเลขแทนการประเมินจากความรู้สึกเพียงอย่างเดียว การให้พักในคอกเงียบยังลดการกระโดดชนและการจิกแผล ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในไก่ที่เพิ่งผ่านความเครียด

เมื่อสัตวแพทย์ยืนยันว่าไม่มีภาวะฉุกเฉิน ให้ฟื้นฟูตามระยะดังนี้

• วันที่ 1–3: พัก จำกัดการจับ ตรวจแผลและการหายใจ
• วันที่ 4–7: เดินระยะสั้นบนพื้นไม่ลื่น หากกินและขับถ่ายปกติ
• สัปดาห์ที่ 2: เพิ่มพื้นที่ช้า ๆ วันละประมาณ 5–10 นาที
• หลังสัปดาห์ที่ 2: ประเมินการเดิน ทรงตัว และพฤติกรรมก่อนคืนสู่ฝูง
• ทุกระยะ: หยุดทันทีเมื่อหอบ ล้ม ซึม หรือแผลบวมแดงขึ้น

การ “กลับสู่สภาพปกติ” ควรหมายถึงการใช้ชีวิตโดยไม่เจ็บปวด ไม่ใช่การกลับไปทำกิจกรรมที่ทำให้บาดเจ็บอีก หากไก่มีบาดแผลจากการต่อสู้ การนำกลับไปเผชิญไก่ก้าวร้าวอาจทำให้แผลติดเชื้อและเกิดความเครียดเรื้อรังได้ พันธุ์ไก่ชนจึงควรให้ความสำคัญกับการดูแลสายพันธุ์และความรู้ด้านสนามในมุมที่ถูกกฎหมายและรับผิดชอบต่อสัตว์

ข้อมูลเชิงปฏิบัติที่มักถูกมองข้าม

ข้อสังเกตสำคัญคือไก่ที่ยังขันเสียงดังไม่ได้แปลว่าฟื้นตัวแล้ว เพราะการขันเป็นพฤติกรรมที่อาจเกิดแม้สัตว์มีอาการเจ็บหรือขาดน้ำ ตัวชี้วัดที่น่าเชื่อถือกว่าคือการกินต่อเนื่อง น้ำหนักคงที่ อุจจาระมีรูปแบบปกติ และเดินโดยไม่ลงน้ำหนักผิดข้างติดต่อกันอย่างน้อย 48 ชั่วโมง อีกประเด็นคืออุณหภูมิแวดล้อมที่เปลี่ยนเร็วทำให้ไก่เครียดและกินลดลง แม้คอกจะสะอาดก็ตาม

ควรใช้เกณฑ์หยุดฟื้นฟูที่ชัดเจน ไม่ใช่ตัดสินจากวันที่ในปฏิทินเพียงอย่างเดียว ตัวอย่างเช่น หากน้ำหนักลดมากกว่า 5% หากแผลมีกลิ่นหรือมีหนอง หากหายใจถี่ขณะพัก หรือหากไม่ดื่มน้ำเกิน 12 ชั่วโมง ให้ย้อนกลับไปสู่การพักและติดต่อสัตวแพทย์ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแยก “ฟื้นช้าแต่ปลอดภัย” ออกจาก “ทรุดลงอย่างเงียบ ๆ” ได้ค่อนข้างดี

[Internal Link: วิธีสังเกตอาการป่วยและการบาดเจ็บของไก่เบื้องต้น]

จุดไหนที่แนวทางนี้ล้มเหลวได้

แนวทางฟื้นฟูจะล้มเหลวเมื่อเจ้าของรีบฝึก ใช้ยาที่ไม่ทราบส่วนประกอบ ละเลยการกักแยก หรือพยายามรักษากระดูกหักเอง ความเสี่ยงสูงสุดไม่ได้อยู่ที่อาหารมื้อเดียว แต่อยู่ที่การสะสมของข้อผิดพลาด เช่น คอกชื้น แผลเปื้อนมูล ไก่เครียด และไม่มีบันทึกอาการ ทำให้พบการติดเชื้อช้าเกินไป

สาเหตุที่พบบ่อยมีดังนี้

• นำไก่กลับเข้าฝูงก่อนครบระยะสังเกต
• ล้างแผลด้วยสารระคายเคืองหรือใช้ยาคนโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
• ป้อนน้ำเร็วหรือมากจนเกิดการสำลัก
• เพิ่มอาหารเสริมหลายชนิดจนไม่รู้ว่าสิ่งใดทำให้ท้องเสีย
• บังคับเดินทั้งที่ยังลงน้ำหนักผิดข้าง
• มองข้ามโรคที่ติดต่อไปยังไก่ตัวอื่น

การฟื้นฟูยังล้มเหลวด้านกฎหมายและจริยธรรมได้ด้วย หากถูกใช้เป็นขั้นตอนเตรียมสัตว์เพื่อการต่อสู้หรือการพนันที่ผิดกฎหมาย ผู้อ่านควรตรวจสอบกฎหมายท้องถิ่นของประเทศไทยและคำแนะนำจากกรมปศุสัตว์ก่อนดำเนินการใด ๆ เพราะข้อกำหนดเรื่องการขนย้าย การกักโรค การรักษา และกิจกรรมเกี่ยวกับสัตว์อาจแตกต่างกันตามพื้นที่ การปฏิบัติที่ปลอดภัยที่สุดคือมุ่งสู่การเลี้ยงเพื่อสุขภาพ การอนุรักษ์สายพันธุ์ และกิจกรรมที่ไม่ทำให้สัตว์บาดเจ็บ

เมื่อไรควรหยุดการทดลองดูแลเอง

ควรหยุดดูแลเองและส่งต่อเมื่ออาการไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงหลังพักและให้น้ำ หรือเมื่ออาการแย่ลงในช่วงเวลาใดก็ตาม ไก่ที่มีแผลลึก กระดูกผิดรูป ตาบวมปิด การชัก หรือการหายใจผิดปกติไม่ใช่เคสสำหรับการลองสูตรอาหารหรือยาจากประสบการณ์ในฟาร์ม การถ่ายภาพแผลพร้อมระบุเวลาและส่งให้สัตวแพทย์อาจช่วยคัดกรองได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการตรวจจริง

หากมีไก่หลายตัวป่วยพร้อมกัน ให้แยกอุปกรณ์ หยุดเคลื่อนย้ายสัตว์ และติดต่อหน่วยงานปศุสัตว์ในพื้นที่เพื่อประเมินโรคติดต่อ อย่าขาย แจก หรือย้ายไก่ระหว่างรอคำแนะนำ เพราะอาจทำให้โรคแพร่กระจาย การรักษาที่ดูเหมือนประหยัดในวันนี้อาจกลายเป็นความเสียหายต่อทั้งฝูงในอีกไม่กี่วัน ซึ่งผมขอเตือนตรง ๆ ว่าไม่คุ้มเลยครับ

หากต้องการศึกษาการเลี้ยงเชิงรับผิดชอบและการจัดการคอกอย่างเป็นระบบ ควรเริ่มจากแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบได้ก่อน

เรียนรู้เพิ่มเติม

ผมจะใช้คู่มือนี้อีกหรือไม่

ผมจะใช้หลักการนี้อีกเมื่อเป้าหมายคือการช่วยไก่ให้ปลอดภัย เพราะโครงสร้างแบบคัดกรอง กักแยก บันทึกอาการ และเพิ่มกิจกรรมช้าช่วยลดการตัดสินใจจากอารมณ์ได้ชัดเจน อย่างไรก็ตาม ผมจะไม่ใช้ตารางเวลาแบบตายตัวแทนการตรวจสัตวแพทย์ และจะไม่ถือว่าการยืนหรือขันได้เป็นหลักฐานว่าไก่พร้อมใช้งาน

สรุปเกณฑ์ตัดสินใจที่นำไปใช้ได้มีดังนี้

1. ฉุกเฉิน: ควบคุมเลือดไม่ได้ หายใจลำบาก ชัก หรือสงสัยกระดูกหัก ให้ส่งต่อทันที
2. เฝ้าระวัง: กินน้อย น้ำหนักลด แผลบวม หรือเดินผิดปกติ ให้พักและปรึกษาสัตวแพทย์
3. ฟื้นตัว: กิน ดื่ม ขับถ่าย และเดินคงที่อย่างน้อย 48 ชั่วโมง จึงค่อยเพิ่มกิจกรรม
4. คืนสู่ฝูง: ทำได้เมื่อไม่มีสัญญาณโรค แผลปิด และผ่านระยะกักแยกตามคำแนะนำ
5. ความรับผิดชอบ: ห้ามนำการฟื้นฟูไปสนับสนุนการต่อสู้หรือการพนันที่ทำให้สัตว์บาดเจ็บ

ข้อสรุปแบบไม่แต่งตัวเลขคือ การฟื้นฟูไก่ชนไม่มีทางลัดที่ปลอดภัย การประเมินเร็ว พื้นที่สะอาด การกักแยก 14 วัน และการส่งต่อเมื่อมีสัญญาณอันตรายมีน้ำหนักกว่าสูตรเร่งกล้ามเนื้อหรือยาที่ไม่ทราบแหล่งที่มา หากคุณดูแลไก่ในประเทศไทย ให้เก็บบันทึกทุกวันและขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์หรือกรมปศุสัตว์เมื่อมีข้อสงสัย

ศึกษาข้อมูลการดูแลไก่ชนอย่างมีความรับผิดชอบเพิ่มเติมได้ที่พันธุ์ไก่ชน โดยให้สวัสดิภาพสัตว์และกฎหมายเป็นเงื่อนไขแรกเสมอครับ

เรียนรู้เพิ่มเติม

[Internal Link: คู่มือการฟื้นฟูและการดูแลไก่หลังเจ็บป่วย]

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: คู่มือฟื้นฟูไก่ชนหมายถึงอะไร?

ตอบ: คู่มือฟื้นฟูไก่ชนคือแนวทางดูแลไก่ที่บาดเจ็บ ป่วย หรือผ่านความเครียดให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย โดยเน้นการพัก การรักษา และการติดตามอาการ ไม่ใช่การเตรียมไก่เพื่อการต่อสู้ ขั้นตอนหลักประกอบด้วยการคัดกรองฉุกเฉิน กักแยกอย่างน้อย 14 วัน ดูแลแผล จัดอาหารและน้ำ และเพิ่มกิจกรรมตามอาการ ควรให้สัตวแพทย์ประเมินเมื่อมีแผลลึก หายใจผิดปกติ หรือไม่กินอาหารเกิน 12 ชั่วโมง

ถาม: ควรเริ่มฟื้นฟูไก่ชนอย่างไร?

ตอบ: ให้เริ่มจากแยกไก่ไว้ในคอกสะอาด พื้นไม่ลื่น มีอากาศถ่ายเท และตรวจเลือด การหายใจ การเดิน และการดื่มน้ำภายในชั่วโมงแรก อย่าบังคับเดินหรือป้อนน้ำด้วยความเร็วสูง และอย่าใช้ยาโดยไม่มีคำแนะนำจากสัตวแพทย์ ใน 72 ชั่วโมงแรกควรบันทึกน้ำหนักและอาการทุก 4–6 ชั่วโมง หากน้ำหนักลดเกิน 5% หรือซึมลง ให้ส่งต่อทันที

ถาม: การพักฟื้นไก่ชนต่างจากการฝึกไก่อย่างไร?

ตอบ: การพักฟื้นมุ่งลดความเจ็บปวด รักษาแผล และฟื้นการกินเดิน ส่วนการฝึกเป็นกิจกรรมสำหรับสัตว์ที่สุขภาพสมบูรณ์และต้องไม่ทำให้บาดเจ็บ การฟื้นฟูควรเริ่มด้วยการพัก 1–3 วัน แล้วเพิ่มการเดินเบา ๆ เมื่อกินและขับถ่ายปกติ ไม่ควรใช้การซ้อม การกระตุ้นให้ก้าวร้าว หรือการต่อสู้เป็นตัวทดสอบการฟื้นตัว

ถาม: หากไก่ชนไม่ยอมกินอาหารควรทำอย่างไร?

ตอบ: หากไม่กินอาหารเกิน 12 ชั่วโมง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการซึม ขาดน้ำ หรือหายใจผิดปกติ ระหว่างรอคำแนะนำให้จัดน้ำสะอาดในภาชนะตื้น ลดเสียงรบกวน และเสนออาหารไก่คุณภาพดีในปริมาณเล็ก ๆ อย่ากรอกน้ำหรืออาหารแรง ๆ เพราะอาจสำลักเข้าปอด และอย่าเติมวิตามินหรือยาหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่ทราบสาเหตุ

ถาม: การฟื้นฟูไก่ชนมีค่าใช้จ่ายเท่าไร?

ตอบ: ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับความรุนแรงและพื้นที่ โดยคอกกัก อาหาร น้ำยาทำความสะอาด และวัสดุปฐมพยาบาลมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นแยกจากค่าตรวจสัตวแพทย์ เคสแผลผิวตื้นอาจใช้การดูแลพื้นฐาน แต่แผลลึก กระดูกหัก หรือการติดเชื้อต้องมีค่าตรวจ เอกซเรย์ ยา และการทำแผลซ้ำ ควรเตรียมงบฉุกเฉินไว้ก่อนรับไก่ และสอบถามราคาคลินิกให้ชัดเจนก่อนทำหัตถการ

ถาม: ต้องกักแยกไก่ชนกี่วัน?

ตอบ: ควรกักแยกอย่างน้อย 14 วัน และอาจขยายเป็น 21–30 วันตามประวัติการสัมผัสโรคและคำแนะนำของสัตวแพทย์ ช่วงนี้ต้องแยกภาชนะ อุปกรณ์ และรองเท้าจากฝูงเดิม พร้อมติดตามการหายใจ อุจจาระ น้ำหนัก และความอยากอาหาร หากมีไก่หลายตัวป่วยพร้อมกัน ห้ามเคลื่อนย้ายหรือขายไก่ก่อนติดต่อกรมปศุสัตว์ในพื้นที่

ถาม: เมื่อไรไก่ชนจึงถือว่าฟื้นตัวแล้ว?

ตอบ: ไก่ชนควรถือว่าฟื้นตัวเมื่อกินและดื่มได้สม่ำเสมอ น้ำหนักคงที่ ขับถ่ายปกติ เดินทรงตัวได้ และไม่มีอาการเจ็บหรือหายใจผิดปกติต่อเนื่องอย่างน้อย 48 ชั่วโมง การที่ไก่ขันหรือดูตื่นตัวอย่างเดียวไม่เพียงพอ เพราะอาจยังมีความเจ็บปวดหรือการติดเชื้อซ่อนอยู่ ก่อนคืนสู่ฝูงควรให้สัตวแพทย์ตรวจแผลและประเมินความเสี่ยงโรคอีกครั้ง